Wrotycz pospolity.
Co warto o nim wiedzieć?
Jak go wykorzystać?

Wrotycz pospolity jest byliną z rodziny astrowatych, występującą u nas pospolicie nieopodal pól i dróg. Niegdyś cenione było działanie lecznicze wrotyczu, stosowanego jako surowiec zielarski. Obecnie zastosowanie wrotyczu w ogrodzie to przede wszystkim zwalczanie szkodników.

Wrotycz jest doskonałym orężem do zwalczania uciążliwych szkodników w uprawach szklarniowych, balkonowych i domowych, bez używania do tego celu środków chemicznych. Za jego pomocą możemy zwalczać szkodniki takie jak: stonka ziemniaczana, mączlik szklarniowy, muchy, mrówki, komary, kleszcze, gąsienice szkodliwych motyli i mole. Przeciw tym szkodnikom wrotycz działa głównie z sprawą zapachu przypominającego kamforę , którego liczne owady wręcz nie znoszą.

Jeżeli prowadzicie doniczkową uprawę pomidorów, pelargonii, surfinii, na swoim balkonie to jest prawie pewne że zaatakuje je uporczywa biała muszka czyli mączlik szklarniowy.

Mączlik szklarniowy to niewielki (1,5 mm) uskrzydlony owad o jasnozielonym zabarwieniu ciała, które pokryte jest woskowym nalotem. Gruba warstwa tego nalotu sprawia, że owad wydaje się być śnieżnobiały. Samica składa jaja na spodniej stronie blaszki liściowej, umieszczając je w rzędach w pozycji pionowej. Świeżo złożone jaja mączlika są kremowobiałe, w trakcie rozwoju zmieniają kolor na ciemno szary lub grafitowy. Osobniki dorosłe oraz larwy mączlika żerują licznie na spodniej stronie liści. Gdy poruszymy zaatakowana rośliną, wznosi się cały rój białych owadów.

Mączliki wysysają soki z liści, w wyniku czego liście żółkną, deformują się i zasychają, a wzrost rośliny zostaje zahamowany. Dorosłe mączliki i larwy pobierając pokarm, wydalają spadź (rosę miodową), która pokrywa liście rośliny. Na warstwie spadzi rozwijają się grzyby spadziowe. Grzybnia rozrasta się, pokrywając roślinę czarną lepką substancją, zatykającą aparaty szparkowe. Rozwojowi mączlików sprzyja suche powietrze, ciepło oraz zaciszne miejsca. Dlatego często pojawiają się zimą, atakując kwiaty w ogrzewanych mieszkaniach.

Zwalczanie mączlika warto zacząć jak najwcześniej i tutaj właśnie pomocny może być wyciąg, wywar lub gnojówka z wrotycza pospolitego.

Preparaty z wrotyczu w ochronie roślin

W ochronie roślin ogrodowych wykorzystuje się zielone części wrotyczu oraz baldachy jego kwiatostanów. Ziele wrotyczu najlepiej zbierać w okresie pełnego kwitnienia, czyli od lipca do września. Suszy je się w temp. do 35°C, pamiętając o tym, że kwiatostany wrotyczu schną bardzo wolno i trzeba je długo dosuszać. Susz przechowujemy w zamkniętym pojemniku.

Uwaga! Susz z wrotyczu przechowuj w miejscu niedostępnym dla dzieci, gdyż maluchy łatwo mogą się nim zatruć.

Gnojówka z wrotyczu - 1 kg pociętych liści wrotyczu zalewamy 10 litrami wody i pozostawiamy do sfermentowania, co może potrwać od 2 do 4 tygodni. Raz dziennie należy wymieszać. Gdy roztwór przestanie się pienić i stanie się klarowny, będzie gotowy do użytku. Bez rozcieńczenia gnojówka z wrotyczu wykorzystywana jest do zwalczania mrówek w ogrodzie - polewa się nią ścieżki mrówek i mrowiska. W rozcieńczeniu 1:15 stosujemy w sezonie wegetacyjnym jako oprysk na mszyce.

Wyciąg z wrotyczu - 30g świeżego ziela lub 3g suszu z wrotyczu zalewamy 1 litrem zimnej wody i pozostawiamy na 24 godziny (wytworzy się lekka piana). Następnie przecedzamy i rozcieńczamy z wodą w stosunku 1:2. Po rozcieńczeniu nadaje się do zwalczania mszyc, bawełnicy korówki, gąsienic motyli (namiotnika i bielinka), larw owocówek . Można też pryskać na rdzę (chorobę grzybową).

Warto wiedzieć! Wyciąg z wrotyczu należy zużyć w dniu jego przygotowania lub dniu następnym. Nie nadaje się on do przechowywania. Niezużytą ilość można ewentualnie pozostawić do przefermentowania na gnojówkę. Przechowywać można natomiast wywar z wrotyczu. Jeżeli gorący wywar zamkniemy w słoiku, będzie się nadawał do przechowywania przez okres 3 miesięcy.

Wywar z wrotyczu - 50g rozdrobnionego ziela wrotyczu lub 7g suszu zalewamy 1 litrem wody i moczymy przez 24 godziny. Następnie gotujemy przez 20 minut. Po wystygnięciu przecedzić. Przed zastosowaniem należy rozcieńczyć z wodą w stosunku 1:5.

Wywar z wrotyczu ma zastosowanie do zwalczania pchełek w rozsadzie warzyw kapustnych, mączlika szklarniowego, kwieciaków i mrówek. W uprawie truskawek pomaga zwalczać opuchlaki i roztocza truskawkowego. Z chorób grzybowych, może redukować rozwój mączniaka prawdziwego.

Wyciąg, wywar i gnojówka z wrotycza pospolitego to ekologiczne środki ochrony roślin które możemy przygotować sami. Są znacznie tańsze od środków chemicznych i dają gwarancję że spryskane nimi warzywa np. pomidorów będą bezpieczne do spożycia.

Wrotycz na kleszcze i inne robaki

Wrotycz wydziela charakterystyczny zapach, który przypomina zapach kamfory, dlatego skutecznie odstrasza muchy, komary, mrówki, mszyce, mole i inne owady. Z tego powodu wrotycz znalazł zastosowanie jako repelent. Zioło można rozdrobnić, a następnie natrzeć nim skórę. Wrotycz można też zaparzyć, ostudzić i spryskać nim ciało.

Można również zaopatrzyć się w olejek eteryczny z wrotyczu. Należy jednak pamiętać o tym, że nie wolno go stosować bezpośrednio na skórę. Trzeba go rozcieńczyć z olejem (może to być olej słonecznikowy, olej z pestek winogron) w proporcji - 15 kropli olejku na jedną piątą szklanki wody.

Wrotycz pospolity na wszy i świerzb

Ze względu na zawartość tujonu, wrotycz działa także przeciwpasożytniczo. Obecnie stosuje się zewnętrznie, na skórę, dostępne w aptekach wyciągi alkoholowe z kwiatów wrotyczu przeciw wszom, świerzbowcom i nużeńcom. W przebiegu tych chorób można zewnętrznie zastosować także wywar z tego zioła.

Wrotycz na bóle reumatyczne

W lecznictwie ludowym wyciąg alkoholowy z kwiatów wrotyczu stosowany jest do nacierania w bólach spowodowanych reumatoidalnym zapaleniem stawów czy artretyzmem (dną moczanową)

Wrotycz - działania niepożądane

Po podaniu doustnym wyciągu lub sproszkowanych kwiatów wrotyczu może nastąpić podrażnienie i przekrwienie błon śluzowych przewodu pokarmowego, macicy i nerek, a po większych dawkach – zawroty głowy, krwiomocz, kurcze oraz utrata świadomości. Poza tym wrotycz może powodować halucynacje

Wrotycz, który kiedyś uznawano za cudowne lekarstwo na wiele dolegliwości, Unia Europejska wpisała na listę roślin toksycznych. Powodem wprowadzenia zakazu spożywania doustnego tegoż ziela jest duża zawartość, bo prawie aż 70% – tujonu, związku eterycznego występującego również w wielu innych powszechnie stosowanych ziołach, np. piołunie i szałwii lekarskiej.Tym samym ograniczono zalecenia stosowania wrotyczu tylko do użytku zewnętrznego.

Wrotycz w Lokalnychprzysmakach

W Lokalnychprzysmakach możesz zaoptrzyć się w ziele wrotyczu pospolitego i wypróbować jego znakomite właściwości. Do końca września będzie dostępny w postaci wiązek ziele z kwiatostanem z których możesz własnoręcznie przyrządzić wywar, wyciąg ewentualnie zasuszuć go i chronić swoje roślinki w okresie zimowym.